Lãnh đạo tỉnh quan tâm, trực tiếp tìm hiểu mô hình
Trong chuyến kiểm tra các mô hình nông nghiệp ứng dụng khoa học và công nghệ tại Hưng Khánh và Quy Mông, đồng chí Giàng Quốc Hưng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai, đã đến tìm hiểu kết quả triển khai mô hình sen tại Quy Mông. Tham gia chương trình có lãnh đạo, đại diện Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lào Cai, chính quyền địa phương, các đơn vị chuyên môn và những người trực tiếp thực hiện mô hình.
Tại buổi làm việc, đoàn công tác nghe báo cáo tiến độ, trao đổi về khả năng thích nghi của giống, biện pháp canh tác, định hướng chế biến và thị trường tiêu thụ. Các sản phẩm từ sen được trưng bày đã minh họa khá rõ tiềm năng khai thác đa giá trị của cây sen, từ nguyên liệu nông nghiệp đến sản phẩm chế biến. Sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh và các cơ quan quản lý là động lực quan trọng để nhóm nghiên cứu và người dân tiếp tục hoàn thiện mô hình.
 |
| Đoàn công tác tìm hiểu các sản phẩm từ sen được giới thiệu tại chương trình làm việc ở Quy Mông. |
Năm giống sen, năm hướng khai thác sản phẩm
Đề tài do Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh thuộc Viện Nghiên cứu Rau quả chủ trì, PGS.TS. Đặng Văn Đông làm chủ nhiệm, thực hiện từ tháng 1/2026 đến tháng 3/2028. Trong năm 2026, nhóm nghiên cứu đã bố trí khảo nghiệm giống và thí nghiệm kỹ thuật tại Việt Hồng, Trấn Yên và Quy Mông, với tổng diện tích 5,32 ha.
Năm giống được đánh giá theo mục tiêu sử dụng riêng: Bách Diệp Hồng lấy hoa, Mặt Bằng lấy hạt, Ánh Hồng lấy ngó, Vân Đài 01 lấy củ và Hồng Đồng Tháp lấy lá. Kết quả khảo nghiệm ghi nhận tỷ lệ sống đạt 88,0–92,0%; độ che phủ sau 60 ngày đạt 84,2–97,6%. Các giống đã sinh trưởng và tạo sản phẩm trong năm đầu, cho thấy triển vọng thích nghi tại các điểm nghiên cứu.
Theo số liệu kỹ thuật bước đầu, Bách Diệp Hồng đạt khoảng 49.890 cành hoa đạt tiêu chuẩn/ha/năm; Mặt Bằng đạt năng suất gương 4,84 tấn/ha/năm; Ánh Hồng đạt năng suất ngó 7,64 tấn/ha/năm; Vân Đài 01 đạt năng suất củ 5,20 tấn/ha/năm. Hồng Đồng Tháp sinh trưởng khá, đang được tiếp tục tổng hợp năng suất và chất lượng lá. Các chỉ tiêu được tính theo từng giống, hướng sản phẩm và kỳ quy đổi của báo cáo kỹ thuật; chưa phải năng suất bình quân của một mô hình sản xuất đại trà.
Từng bước hoàn thiện quy trình thâm canh, tạo nguồn nguyên liệu cho chế biến
Cùng với khảo nghiệm giống, đề tài nghiên cứu mật độ trồng, thời vụ, dinh dưỡng, mực nước, tầng bùn và tần suất thu hoạch. Một số công thức đã cho kết quả triển vọng: Bách Diệp Hồng ở mật độ 2.000 cây/ha; Ánh Hồng với chế độ điều tiết nước và nhịp thu hoạch phù hợp; Vân Đài 01 với thời vụ trồng đầu tháng 5 và mực nước thích hợp. Đây là cơ sở để tiếp tục kiểm chứng, chuẩn hóa thành hướng dẫn kỹ thuật phù hợp với từng loại sản phẩm và điều kiện sản xuất địa phương.
Điểm đáng chú ý là sản phẩm thu được từ các điểm nghiên cứu đã có tín hiệu được thị trường chấp nhận theo phản hồi thực tế của hộ dân và hợp tác xã tham gia. Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ hiệu quả thương mại, nhóm thực hiện đang tiếp tục phân tích chất lượng, khảo sát người tiêu dùng và tổng hợp chi phí, sản lượng, doanh thu. Cách tiếp cận này giúp lựa chọn cơ cấu sản phẩm dựa trên cả bằng chứng khoa học và nhu cầu thị trường.
 |
| Không gian giới thiệu các sản phẩm từ sen và hình ảnh quá trình nghiên cứu, sản xuất tại Lào Cai. |
Liên kết khoa học – chính quyền – người dân
Kết quả bước đầu có được nhờ sự phối hợp giữa cơ quan nghiên cứu, chính quyền cơ sở, hợp tác xã và các hộ sản xuất. Người dân tham gia chuẩn bị đồng ruộng, chăm sóc, theo dõi sinh trưởng, thu hoạch và phản hồi về chất lượng sản phẩm. Việc trực tiếp tiếp cận các biện pháp canh tác mới góp phần nâng cao kỹ năng sản xuất và tạo niềm tin vào khả năng phát triển cây sen trên một số chân ruộng trũng, đất canh tác hiệu quả thấp.
Tại chương trình làm việc, đại diện Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh đã báo cáo kết quả và trao đổi về các nhiệm vụ cần tiếp tục triển khai. Các ý kiến từ đại diện các hộ nông dân/HTX, các cơ quan quản lý và địa phương là căn cứ quan trọng để lựa chọn điểm mô hình, tổ chức sản xuất gắn với tiêu thụ, hướng tới hình thành sản phẩm đặc trưng của địa phương.
 |
| Đại diện Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Hoa, Cây cảnh trình bày tại chương trình làm việc. |
Mở triển vọng xây dựng chuỗi giá trị sen Lào Cai
Theo kế hoạch, năm 2027 đề tài sẽ tập trung triển khai mô hình thâm canh quy mô 5,0 ha và mô hình chế biến trên diện tích 2.000 m², với công suất mục tiêu 5 tấn sản phẩm/năm. Trọng tâm là lựa chọn giống theo hướng sử dụng, hoàn thiện quy trình kỹ thuật, nâng cao chất lượng nguyên liệu, tổ chức chế biến, bảo quản và tăng cường liên kết tiêu thụ.
Trong điều kiện sinh thái và cảnh quan của Lào Cai, cây sen còn có tiềm năng tạo không gian trải nghiệm nông nghiệp, góp phần làm đẹp cảnh quan và đa dạng hóa sinh kế. Dù hiệu quả kinh tế cần tiếp tục được lượng hóa, kết quả bước đầu đã cho thấy một hướng đi có cơ sở: phát triển cây sen không chỉ để thu hoạch một sản phẩm đơn lẻ mà để hình thành chuỗi giá trị từ giống, kỹ thuật canh tác, nguyên liệu, chế biến đến thị trường.
Sự quan tâm của lãnh đạo tỉnh Lào Cai, sự phối hợp của Sở Khoa học và Công nghệ cùng chính quyền địa phương, cộng với sự chủ động của các nhà khoa học và người dân, là nền tảng thuận lợi để tiếp tục hoàn thiện và mở rộng mô hình một cách có kiểm soát. Từ những ruộng sen đầu tiên, triển vọng về một vùng sản xuất sen hàng hóa gắn với sản phẩm chế biến và thương hiệu địa phương đang từng bước được định hình.
Chu Thị Ngọc Mỹ – Trung tâm nghiên cứu và phát triển hoa, cây cảnh
