Từ nhà lưới thông minh đến 15 Living Labs: Học nông nghiệp trong bối cảnh thật

Trong nhà lưới, nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng hay nồng độ CO₂ đều có thể trở thành dữ liệu. Nhưng một công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi vận hành ổn định, phù hợp với cây trồng và đáp ứng điều kiện sản xuất. Đó là lý do CREI phát triển mạng lưới 15 Living Labs bên cạnh hệ thống phòng thí nghiệm.

 

Khu nhà lưới trồng dưa chuột thuộc hệ thống thử nghiệm và phát triển cây trồng tại CREI. Ảnh: CREI/VNUA.

Living Lab khác phòng thí nghiệm ở điểm nào?

Phòng thí nghiệm tạo điều kiện kiểm soát chặt để đo lường chính xác. Living Lab đưa giải pháp đến gần bối cảnh sử dụng hơn: có cây trồng, vật nuôi, người vận hành, thời tiết, chi phí và những tình huống không nằm sẵn trong kế hoạch. Hai không gian bổ sung cho nhau, chứ không thay thế nhau.

Theo hồ sơ CREI, mạng lưới 15 Living Labs được xây dựng để thử nghiệm công nghệ tiên tiến, giống mới và quy trình mới; đồng thời trình diễn giải pháp cho doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân. Phản hồi từ người sử dụng có thể quay lại nhóm nghiên cứu để điều chỉnh thiết kế, cách vận hành hoặc tài liệu hướng dẫn.

Nhà lưới thông minh: một Living Lab có thể nhìn thấy ngay

Website CREI giới thiệu hệ thống nhà lưới thông minh với các khu trồng dưa chuột, tía tô Nhật Bản, rau ăn lá, khu ươm giống, cây ăn quả và nho công nghệ cao. Hệ thống cảm biến theo dõi nhiệt độ, độ ẩm, dinh dưỡng và CO₂; dữ liệu được dùng để hỗ trợ điều chỉnh tưới, thông gió hoặc chiếu sáng.

Phần công nghệ chỉ là một nửa của bài toán. Nhà lưới còn cần quy trình ghi chép, quản lý dịch hại, chất lượng nước tưới, dinh dưỡng, môi trường và truy xuất thông tin. Sinh viên quan sát mô hình này sẽ hiểu vì sao nông nghiệp số không đơn giản là lắp thêm cảm biến: dữ liệu phải gắn với quyết định kỹ thuật và quy trình sản xuất.

Living Lab giúp việc học bớt xa rời thực tế

 

Hoạt động giáo dục trải nghiệm tại mô hình nhà lưới thông minh. Ảnh: CREI/VNUA.

Trong một hoạt động trải nghiệm, người học có thể nhìn thấy cây ở nhiều giai đoạn, so sánh điều kiện canh tác và nghe giải thích ngay tại khu sản xuất. Cách học này tạo ra những câu hỏi rất khác so với khi chỉ đọc giáo trình: vì sao cây phản ứng như vậy, chỉ số nào cần theo dõi, thao tác nào khó duy trì và giải pháp có phù hợp với người vận hành hay không.

Đối với sinh viên, giá trị lớn nhất của Living Lab là khả năng nhìn một vấn đề trong toàn cảnh. Một giống mới cần năng suất và chất lượng, nhưng cũng cần phù hợp mùa vụ. Một hệ thống nuôi thông minh phải có dữ liệu tốt, nhưng còn phải dễ vận hành. Một giải pháp xử lý phụ phẩm cần hiệu quả kỹ thuật, đồng thời phải hợp lý về chi phí.

Từ cây trồng đến thủy sản, môi trường và công nghệ tuần hoàn

Mạng lưới Living Labs có thể gắn với nhiều chuyên môn của CREI: giống và quy trình canh tác; dinh dưỡng, sức khỏe vật nuôi; chất lượng nước và hệ thống nuôi thủy sản; xử lý chất thải, sử dụng sinh khối, năng lượng sinh học hay giảm phát thải. Mỗi bối cảnh tạo ra một bộ dữ liệu và một nhóm người sử dụng khác nhau.

Sự đa dạng đó mở ra cơ hội làm việc liên ngành. Sinh viên công nghệ sinh học có thể phối hợp với cây trồng; sinh viên môi trường cần trao đổi với chăn nuôi hoặc thủy sản; người quan tâm kinh tế và thị trường có thể tham gia đánh giá khả năng nhân rộng của giải pháp.

Đi tham quan Living Lab, nên quan sát điều gì?

Đừng chỉ chụp ảnh thiết bị. Hãy để ý bốn điểm: vấn đề ban đầu là gì; chỉ số nào đang được đo; ai sử dụng kết quả; và nhóm nghiên cứu sẽ điều chỉnh gì sau thử nghiệm. Bốn câu hỏi này giúp một chuyến tham quan trở thành bài học về cách công nghệ đi vào đời sống.

Các hoạt động trải nghiệm, trình diễn hay thực hành phụ thuộc vào kế hoạch từng thời điểm. Sinh viên nên đăng ký qua kênh chính thức và tuân thủ hướng dẫn tại khu thử nghiệm.