{"id":990985,"date":"2026-08-03T03:50:45","date_gmt":"2026-08-03T03:50:45","guid":{"rendered":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/?p=990985"},"modified":"2026-08-03T03:50:45","modified_gmt":"2026-08-03T03:50:45","slug":"tong-quan-ve-huong-nghien-cuu-va-trien-vong-cua-cong-nghe-sinh-hoc-nano-trong-nong-nghiep","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/?p=990985","title":{"rendered":"T\u1ed5ng quan v\u1ec1 h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 tri\u1ec3n v\u1ecdng c\u1ee7a C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p"},"content":{"rendered":"<div class=\"vgblk-rw-wrapper limit-wrapper\"><strong>1. \u0110\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1<\/strong><\/p>\n<p>Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi d\u1ef1 ki\u1ebfn \u0111\u1ea1t kho\u1ea3ng 9,7 t\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 2050, ng\u00e0nh n\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn trong vi\u1ec7c gia t\u0103ng n\u0103ng su\u1ea5t, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ti\u00eau c\u1ef1c \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 th\u00edch \u1ee9ng v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu. C\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c s\u1ea3n xu\u1ea5t truy\u1ec1n th\u1ed1ng d\u1ef1a nhi\u1ec1u v\u00e0o ph\u00e2n b\u00f3n h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt \u0111ang b\u1ed9c l\u1ed9 nhi\u1ec1u h\u1ea1n ch\u1ebf nh\u01b0 hi\u1ec7u su\u1ea5t s\u1eed d\u1ee5ng dinh d\u01b0\u1ee1ng th\u1ea5p, \u00f4 nhi\u1ec5m \u0111\u1ea5t v\u00e0 ngu\u1ed3n n\u01b0\u1edbc, ph\u00e1t sinh t\u00ednh kh\u00e1ng c\u1ee7a sinh v\u1eadt g\u00e2y h\u1ea1i v\u00e0 ph\u00e1t th\u1ea3i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh \u0111\u00f3, C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano (Nanobiotechnology) \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng c\u00f4ng ngh\u1ec7 \u0111\u1ed9t ph\u00e1 c\u1ee7a n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u1ebf h\u1ec7 m\u1edbi (Agriculture 4.0), k\u1ebft h\u1ee3p nh\u1eefng th\u00e0nh t\u1ef1u c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano, sinh h\u1ecdc ph\u00e2n t\u1eed, c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u1eadt li\u1ec7u v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u00ednh x\u00e1c nh\u1eb1m t\u1ea1o ra c\u00e1c gi\u1ea3i ph\u00e1p th\u00f4ng minh, hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng [1].<\/p>\n<p>Kh\u00e1c v\u1edbi c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano truy\u1ec1n th\u1ed1ng, c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano khai th\u00e1c c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u nano c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c sinh h\u1ecdc ho\u1eb7c \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng h\u1ee3p b\u1eb1ng c\u00e1c quy tr\u00ecnh sinh h\u1ecdc (green synthesis), \u0111\u1ed3ng th\u1eddi \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00e1c h\u1ec7 nano \u0111\u1ec3 mang, b\u1ea3o v\u1ec7 v\u00e0 ph\u00e2n ph\u1ed1i c\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed sinh h\u1ecdc nh\u01b0 DNA, RNA, protein, enzyme, vi sinh v\u1eadt ho\u1eb7c ho\u1ea1t ch\u1ea5t sinh h\u1ecdc \u0111\u1ebfn \u0111\u00fang v\u1ecb tr\u00ed t\u00e1c \u0111\u1ed9ng. Nh\u1edd k\u00edch th\u01b0\u1edbc t\u1eeb 1-100 nm c\u00f9ng di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t l\u1edbn v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh \u0111\u1eb7c t\u00ednh b\u1ec1 m\u1eb7t, c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u nano gi\u00fap n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u1eed d\u1ee5ng v\u1eadt t\u01b0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p, gi\u1ea3m th\u1ea5t tho\u00e1t v\u00e0 t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111\u00e1p \u1ee9ng c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng tr\u01b0\u1edbc c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n b\u1ea5t l\u1ee3i [2].<\/p>\n<p><strong>2. C\u00e1c h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u ch\u1ee7 y\u1ebfu<\/strong><\/p>\n<p>Hi\u1ec7n nay, nghi\u00ean c\u1ee9u v\u1ec1 c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p t\u1eadp trung v\u00e0o s\u00e1u h\u01b0\u1edbng ch\u00ednh.<\/p>\n<p><strong>(1) Nano ph\u00e2n b\u00f3n (Nanofertilizers)<\/strong><\/p>\n<table id=\"undefined\" class=\"imgEditor\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" class=\"imgtelerik aligncenter\" src=\"https:\/\/file.vnua.edu.vn\/data\/0\/images\/2026\/07\/27\/host\/image001-1.jpg?w=680\" alt=\"\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"alt_imgEditor\">\n<td style=\"text-align: center;\">\u00a0<em>Ph\u00e2n b\u00f3n Nano (\u1ea2nh: C\u00f4ng ty TNHH ph\u00e2n b\u00f3n sinh h\u1ecdc Nano Tech)<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Trong c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p, nano ph\u00e2n b\u00f3n l\u00e0 l\u0129nh v\u1ef1c ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd nh\u1ea5t hi\u1ec7n nay. Nano ph\u00e2n b\u00f3n \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf \u0111\u1ec3 gi\u1ea3i ph\u00f3ng dinh d\u01b0\u1ee1ng theo c\u01a1 ch\u1ebf c\u00f3 ki\u1ec3m so\u00e1t, t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ea5p thu c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng qua h\u1ec7 r\u1ec5 v\u00e0 b\u1ec1 m\u1eb7t l\u00e1, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m th\u1ea5t tho\u00e1t dinh d\u01b0\u1ee1ng do r\u1eeda tr\u00f4i ho\u1eb7c bay h\u01a1i. Nh\u1eefng \u0111\u1eb7c t\u00ednh n\u00e0y gi\u00fap n\u00e2ng cao hi\u1ec7u su\u1ea5t s\u1eed d\u1ee5ng ph\u00e2n b\u00f3n (Nutrient Use Efficiency), gi\u1ea3m t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ti\u00eau c\u1ef1c \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 g\u00f3p ph\u1ea7n ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p xanh, hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng.<\/p>\n<p>C\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u th\u01b0\u1eddng s\u1eed d\u1ee5ng g\u1ed3m nano silica, nano hydroxyapatite, nano chitosan, nano zeolite, nano cellulose v\u00e0 c\u00e1c h\u1ea1t nano kim lo\u1ea1i vi l\u01b0\u1ee3ng (Zn, Fe, Cu, Mn&#8230;). Nh\u1eefng h\u1ec7 mang nano c\u00f2n cho ph\u00e9p k\u1ebft h\u1ee3p nhi\u1ec1u nguy\u00ean t\u1ed1 dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ch\u1ea5t k\u00edch th\u00edch sinh tr\u01b0\u1edfng trong c\u00f9ng m\u1ed9t ch\u1ebf ph\u1ea9m [2].<\/p>\n<p><strong>(2) Nano thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt (Nanopesticides)<\/strong><\/p>\n<table id=\"undefined\" class=\"imgEditor\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" class=\"imgtelerik aligncenter\" src=\"https:\/\/file.vnua.edu.vn\/data\/0\/images\/2026\/07\/27\/host\/image003.jpg?w=680\" alt=\"\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"alt_imgEditor\">\n<td style=\"text-align: center;\">\u00a0<em>\u0110\u1ed3ng nano \u2013 B\u1ea3o v\u1ec7 c\u00e2y tr\u1ed3ng kh\u00f4ng lo n\u1ea5m khu\u1ea9n (\u1ea2nh: C\u00f4ng ty TNHH Ph\u00e1t tri\u1ec3n N\u00f4ng nghi\u1ec7p HT)<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>Nano thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n quan tr\u1ecdng c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd d\u1ea7n thay th\u1ebf c\u00e1c d\u1ea1ng thu\u1ed1c truy\u1ec1n th\u1ed1ng. C\u00e1c ch\u1ebf ph\u1ea9m n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c thi\u1ebft k\u1ebf nh\u1eb1m b\u1ea3o v\u1ec7 ho\u1ea1t ch\u1ea5t kh\u1ecfi qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n h\u1ee7y trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian t\u00e1c d\u1ee5ng, ki\u1ec3m so\u00e1t ho\u1eb7c \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh qu\u00e1 tr\u00ecnh gi\u1ea3i ph\u00f3ng ho\u1ea1t ch\u1ea5t theo c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, qua \u0111\u00f3 n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 ph\u00f2ng tr\u1eeb d\u1ecbch h\u1ea1i. \u0110\u1ed3ng th\u1eddi, nano thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt gi\u00fap gi\u1ea3m l\u01b0\u1ee3ng h\u00f3a ch\u1ea5t s\u1eed d\u1ee5ng, h\u1ea1n ch\u1ebf ph\u00e1t th\u1ea3i v\u00e0 t\u1ed3n d\u01b0 trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, g\u00f3p ph\u1ea7n n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u1ec1n v\u1eefng [3].<\/p>\n<p>C\u00e1c h\u1ec7 nano th\u01b0\u1eddng g\u1eb7p g\u1ed3m nano polymer, liposome, nano chitosan, nano silica x\u1ed1p (mesoporous silica), MOFs v\u00e0 nano lipid. \u0110\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 h\u01b0\u1edbng quan tr\u1ecdng nh\u1eb1m ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p xanh v\u00e0 gi\u1ea3m d\u01b0 l\u01b0\u1ee3ng h\u00f3a ch\u1ea5t trong n\u00f4ng s\u1ea3n [3].<\/p>\n<p><strong>(3) Nano sinh h\u1ecdc ph\u1ee5c v\u1ee5 ch\u1ec9nh s\u1eeda gen v\u00e0 chuy\u1ec3n gen<\/strong><\/p>\n<p>B\u00ean c\u1ea1nh c\u00e1c \u1ee9ng d\u1ee5ng trong cung c\u1ea5p dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt, c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano \u0111ang m\u1edf ra m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng ti\u1ebfp c\u1eadn \u0111\u1ea7y tri\u1ec3n v\u1ecdng trong chuy\u1ec3n giao v\u1eadt li\u1ec7u di truy\u1ec1n v\u00e0o t\u1ebf b\u00e0o th\u1ef1c v\u1eadt. Thay v\u00ec s\u1eed d\u1ee5ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p truy\u1ec1n th\u1ed1ng nh\u01b0\u00a0<em>Agrobacterium tumefaciens<\/em>\u00a0ho\u1eb7c s\u00fang b\u1eafn gen, c\u00e1c h\u1ea1t nano \u0111\u01b0\u1ee3c khai th\u00e1c nh\u01b0 nh\u1eefng h\u1ec7 mang c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng v\u1eadn chuy\u1ec3n DNA, RNA, plasmid v\u00e0 c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u1ee7a h\u1ec7 ch\u1ec9nh s\u1eeda gen CRISPR\/Cas m\u1ed9t c\u00e1ch hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u00e0 an to\u00e0n h\u01a1n. Nh\u1edd k\u00edch th\u01b0\u1edbc si\u00eau nh\u1ecf, di\u1ec7n t\u00edch b\u1ec1 m\u1eb7t l\u1edbn v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u01b0\u01a1ng t\u00e1c v\u1edbi m\u00e0ng t\u1ebf b\u00e0o, c\u00e1c h\u1ea1t nano gi\u00fap t\u0103ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 chuy\u1ec3n gen, gi\u1ea3m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u00f4 th\u1ef1c v\u1eadt, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi m\u1edf r\u1ed9ng kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ec9nh s\u1eeda gen \u1edf nhi\u1ec1u lo\u00e0i c\u00e2y v\u1ed1n kh\u00f3 bi\u1ebfn n\u1ea1p b\u1eb1ng c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p truy\u1ec1n th\u1ed1ng. Hi\u1ec7n nay, nhi\u1ec1u lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u nano nh\u01b0 \u1ed1ng nano carbon (carbon nanotubes), h\u1ea1t nano silica mao qu\u1ea3n (mesoporous silica nanoparticles), v\u1eadt li\u1ec7u hydroxide l\u1edbp k\u00e9p (layered double hydroxides), h\u1ea1t nano v\u00e0ng (gold nanoparticles) v\u00e0 h\u1ea1t nano chitosan (chitosan nanoparticles) \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n nh\u01b0 nh\u1eefng h\u1ec7 mang \u0111\u1ea7y ti\u1ec1m n\u0103ng cho c\u00f4ng ngh\u1ec7 chuy\u1ec3n gen v\u00e0 ch\u1ec9nh s\u1eeda h\u1ec7 gen \u1edf th\u1ef1c v\u1eadt. H\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u00e0y gi\u00fap n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 ch\u1ec9nh s\u1eeda gen, gi\u1ea3m t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng m\u00f4 th\u1ef1c v\u1eadt v\u00e0 m\u1edf ra kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ec9nh s\u1eeda gen kh\u00f4ng t\u00edch h\u1ee3p DNA ngo\u1ea1i lai [1].<\/p>\n<p><strong>(4) Nano c\u1ea3m bi\u1ebfn sinh h\u1ecdc (Nanobiosensors)<\/strong><\/p>\n<table id=\"undefined\" class=\"imgEditor\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" class=\"imgtelerik aligncenter\" src=\"https:\/\/file.vnua.edu.vn\/data\/0\/images\/2026\/07\/27\/host\/image005.jpg?w=680\" alt=\"\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"alt_imgEditor\">\n<td style=\"text-align: center;\">\u00a0C\u1ea3m bi\u1ebfn nano trong ph\u00e1t hi\u1ec7n thu\u1ed1c tr\u1eeb s\u00e2u<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>S\u1ef1 k\u1ebft h\u1ee3p gi\u1eefa c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u1ea3m bi\u1ebfn sinh h\u1ecdc \u0111\u00e3 t\u1ea1o ra th\u1ebf h\u1ec7 nano biosensor c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n t\u00edch nhanh, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 theo th\u1eddi gian th\u1ef1c nhi\u1ec1u ch\u1ec9 ti\u00eau sinh h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc v\u00e0 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng trong s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p. V\u1edbi \u0111\u1ed9 nh\u1ea1y v\u01b0\u1ee3t tr\u1ed9i, kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e1t hi\u1ec7n \u1edf n\u1ed3ng \u0111\u1ed9 r\u1ea5t th\u1ea5p v\u00e0 ti\u1ec1m n\u0103ng t\u00edch h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c n\u1ec1n t\u1ea3ng Internet v\u1ea1n v\u1eadt (IoT), tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) v\u00e0 \u0111i\u1ec7n to\u00e1n \u0111\u00e1m m\u00e2y, nano biosensor \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u00f4ng minh v\u00e0 n\u00f4ng nghi\u1ec7p s\u1ed1. Hi\u1ec7n nay, c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i trong ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm m\u1ea7m b\u1ec7nh, gi\u00e1m s\u00e1t t\u00ecnh tr\u1ea1ng dinh d\u01b0\u1ee1ng c\u1ee7a \u0111\u1ea5t, theo d\u00f5i \u0111\u1ed9 \u1ea9m canh t\u00e1c, ph\u00e1t hi\u1ec7n d\u01b0 l\u01b0\u1ee3ng thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt trong n\u00f4ng s\u1ea3n, x\u00e1c \u0111\u1ecbnh t\u1ed3n d\u01b0 kh\u00e1ng sinh trong th\u1ef1c ph\u1ea9m v\u00e0 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng n\u01b0\u1edbc t\u01b0\u1edbi, qua \u0111\u00f3 h\u1ed7 tr\u1ee3 ra quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u00ednh x\u00e1c, n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u1ea3n xu\u1ea5t v\u00e0 gi\u1ea3m thi\u1ec3u r\u1ee7i ro v\u1ec1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng nh\u01b0 an to\u00e0n th\u1ef1c ph\u1ea9m. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i s\u1ed1 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u00ednh x\u00e1c, nano biosensor \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 \u201ch\u1ec7 th\u1ea7n kinh\u201d c\u1ee7a h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u00f4ng minh, cung c\u1ea5p d\u1eef li\u1ec7u li\u00ean t\u1ee5c v\u00e0 theo th\u1eddi gian th\u1ef1c ph\u1ee5c v\u1ee5 qu\u1ea3n l\u00fd c\u00e2y tr\u1ed3ng, v\u1eadt nu\u00f4i, m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng canh t\u00e1c v\u00e0 chu\u1ed7i cung \u1ee9ng n\u00f4ng s\u1ea3n [4].<\/p>\n<p><strong>(5) Nano k\u00edch th\u00edch kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu c\u1ee7a c\u00e2y<\/strong><\/p>\n<p>T\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu stress phi sinh h\u1ecdc c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng l\u0129nh v\u1ef1c ph\u00e1t tri\u1ec3n nhanh c\u1ee7a c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y cho th\u1ea5y nhi\u1ec1u lo\u1ea1i v\u1eadt li\u1ec7u nano, \u0111i\u1ec3n h\u00ecnh nh\u01b0 nano silica (SiO\u2082), nano selenium (Se), nano cerium oxide (CeO\u2082) v\u00e0 nano zinc oxide (ZnO), c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng \u0111i\u1ec1u h\u00f2a c\u00e1c qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh l\u00fd v\u00e0 sinh h\u00f3a c\u1ee7a th\u1ef1c v\u1eadt th\u00f4ng qua vi\u1ec7c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t t\u00ednh c\u1ee7a h\u1ec7 enzyme ch\u1ed1ng oxy h\u00f3a, gi\u1ea3m stress oxy h\u00f3a v\u00e0 duy tr\u00ec c\u00e2n b\u1eb1ng n\u1ed9i m\u00f4i c\u1ee7a t\u1ebf b\u00e0o. Nh\u1edd nh\u1eefng c\u01a1 ch\u1ebf n\u00e0y, c\u00e2y tr\u1ed3ng c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng th\u00edch nghi t\u1ed1t h\u01a1n v\u1edbi c\u00e1c \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n b\u1ea5t l\u1ee3i nh\u01b0 h\u1ea1n h\u00e1n, x\u00e2m nh\u1eadp m\u1eb7n, nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 cao v\u00e0 \u00f4 nhi\u1ec5m kim lo\u1ea1i n\u1eb7ng. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu l\u00e0m gia t\u0103ng t\u1ea7n su\u1ea5t v\u00e0 c\u01b0\u1eddng \u0111\u1ed9 c\u1ee7a c\u00e1c hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng th\u1eddi ti\u1ebft c\u1ef1c \u0111oan, \u1ee9ng d\u1ee5ng v\u1eadt li\u1ec7u nano nh\u1eb1m n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c, g\u00f3p ph\u1ea7n b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p b\u1ec1n v\u1eefng [4].<\/p>\n<p><strong>(6) Nano sinh h\u1ecdc trong b\u1ea3o qu\u1ea3n sau thu ho\u1ea1ch<\/strong><\/p>\n<table id=\"undefined\" class=\"imgEditor\" border=\"0\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img decoding=\"async\" class=\"imgtelerik aligncenter\" src=\"https:\/\/file.vnua.edu.vn\/data\/0\/images\/2026\/07\/27\/host\/image007.jpg?w=680\" alt=\"\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr class=\"alt_imgEditor\">\n<td style=\"text-align: center;\">\u00a0<em>\u1ee8ng d\u1ee5ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano trong n\u00f4ng nghi\u1ec7p [4]<\/em><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>C\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u nano c\u00f3 ngu\u1ed3n g\u1ed1c sinh h\u1ecdc nh\u01b0 nano chitosan, nano cellulose, nano b\u1ea1c sinh h\u1ecdc v\u00e0 c\u00e1c m\u00e0ng ph\u1ee7 nano \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh hi\u1ec7u qu\u1ea3 trong vi\u1ec7c k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian b\u1ea3o qu\u1ea3n, h\u1ea1n ch\u1ebf t\u1ed5n th\u1ea5t sau thu ho\u1ea1ch th\u00f4ng qua kh\u1ea3 n\u0103ng \u1ee9c ch\u1ebf vi sinh v\u1eadt g\u00e2y h\u01b0 h\u1ecfng, \u0111i\u1ec1u h\u00f2a qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00f4 h\u1ea5p v\u00e0 ch\u00edn c\u1ee7a n\u00f4ng s\u1ea3n, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi h\u1ed7 tr\u1ee3 ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm s\u1ef1 suy gi\u1ea3m ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng ho\u1eb7c h\u01b0 h\u1ecfng th\u1ef1c ph\u1ea9m. B\u00ean c\u1ea1nh hi\u1ec7u qu\u1ea3 b\u1ea3o qu\u1ea3n, c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u n\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 \u01b0u \u0111i\u1ec3m v\u1ec1 t\u00ednh t\u01b0\u01a1ng th\u00edch sinh h\u1ecdc, kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n h\u1ee7y t\u1ef1 nhi\u00ean v\u00e0 th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng, ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi xu h\u01b0\u1edbng ph\u00e1t tri\u1ec3n bao b\u00ec th\u1ef1c ph\u1ea9m th\u00f4ng minh v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng. Nh\u1edd \u0111\u00f3, c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano trong b\u1ea3o qu\u1ea3n sau thu ho\u1ea1ch \u0111ang \u0111\u01b0\u1ee3c th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00f3a m\u1ea1nh m\u1ebd t\u1ea1i nhi\u1ec1u qu\u1ed1c gia v\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng h\u01b0\u1edbng \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00f3 ti\u1ec1m n\u0103ng ph\u00e1t tri\u1ec3n l\u1edbn trong t\u01b0\u01a1ng lai [2].<\/p>\n<p><strong>3. Tri\u1ec3n v\u1ecdng ph\u00e1t tri\u1ec3n<\/strong><\/p>\n<p>Theo xu th\u1ebf ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u00f4ng minh v\u00e0 kinh t\u1ebf xanh, c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 s\u1ebd tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u00f4ng ngh\u1ec7 n\u1ec1n t\u1ea3ng c\u1ee7a n\u00f4ng nghi\u1ec7p trong th\u1eadp k\u1ef7 t\u1edbi. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng s\u1ef1 h\u1ed9i t\u1ee5 gi\u1eefa c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano, sinh h\u1ecdc t\u1ed5ng h\u1ee3p, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI), Internet v\u1ea1n v\u1eadt (IoT), d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn (Big Data) v\u00e0 robot n\u00f4ng nghi\u1ec7p s\u1ebd t\u1ea1o ra c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u00e1m s\u00e1t, d\u1ef1 b\u00e1o v\u00e0 \u0111i\u1ec1u khi\u1ec3n ch\u00ednh x\u00e1c theo th\u1eddi gian th\u1ef1c [5].<\/p>\n<p>Trong t\u01b0\u01a1ng lai g\u1ea7n, c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano \u0111\u01b0\u1ee3c d\u1ef1 b\u00e1o s\u1ebd ti\u1ebfp t\u1ee5c ph\u00e1t tri\u1ec3n m\u1ea1nh m\u1ebd theo h\u01b0\u1edbng th\u00f4ng minh, ch\u00ednh x\u00e1c v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng nh\u1eb1m \u0111\u00e1p \u1ee9ng y\u00eau c\u1ea7u c\u1ee7a n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i. C\u00e1c xu h\u01b0\u1edbng nghi\u00ean c\u1ee9u n\u1ed5i b\u1eadt bao g\u1ed3m ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1c ch\u1ebf ph\u1ea9m nano sinh h\u1ecdc th\u00e2n thi\u1ec7n v\u1edbi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ed5ng h\u1ee3p b\u1eb1ng vi sinh v\u1eadt ho\u1eb7c chi\u1ebft xu\u1ea5t t\u1eeb th\u1ef1c v\u1eadt theo \u0111\u1ecbnh h\u01b0\u1edbng c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano xanh (green nanotechnology); \u1ee9ng d\u1ee5ng c\u00e1c h\u1ec7 mang nano \u0111\u1ec3 v\u1eadn chuy\u1ec3n CRISPR\/Cas v\u00e0 c\u00e1c ph\u00e2n t\u1eed sinh h\u1ecdc ph\u1ee5c v\u1ee5 ch\u1ec9nh s\u1eeda h\u1ec7 gen th\u1ef1c v\u1eadt v\u1edbi \u0111\u1ed9 ch\u00ednh x\u00e1c cao; ph\u00e1t tri\u1ec3n ph\u00e2n b\u00f3n v\u00e0 thu\u1ed1c b\u1ea3o v\u1ec7 th\u1ef1c v\u1eadt th\u00f4ng minh c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng gi\u1ea3i ph\u00f3ng ho\u1ea1t ch\u1ea5t theo c\u00e1c t\u00edn hi\u1ec7u c\u1ee7a m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng ho\u1eb7c nhu c\u1ea7u sinh l\u00fd c\u1ee7a c\u00e2y tr\u1ed3ng; x\u00e2y d\u1ef1ng c\u00e1c h\u1ec7 nano biosensor t\u00edch h\u1ee3p tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o (AI) nh\u1eb1m gi\u00e1m s\u00e1t theo th\u1eddi gian th\u1ef1c t\u00ecnh tr\u1ea1ng d\u1ecbch b\u1ec7nh, dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 c\u00e1c y\u1ebfu t\u1ed1 m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng; ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p s\u1ed1 (digital agriculture) th\u00f4ng qua vi\u1ec7c k\u1ebft h\u1ee3p c\u1ea3m bi\u1ebfn nano v\u1edbi Internet v\u1ea1n v\u1eadt (IoT), thi\u1ebft b\u1ecb bay kh\u00f4ng ng\u01b0\u1eddi l\u00e1i (drone) v\u00e0 c\u00f4ng ngh\u1ec7 vi\u1ec5n th\u00e1m; \u0111\u1ed3ng th\u1eddi nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00e1c v\u1eadt li\u1ec7u nano c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00e2n h\u1ee7y sinh h\u1ecdc nh\u1eb1m gi\u1ea3m thi\u1ec3u nguy c\u01a1 t\u00edch l\u0169y trong m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m t\u00ednh an to\u00e0n sinh h\u1ecdc. Nh\u1eefng xu h\u01b0\u1edbng n\u00e0y \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ef3 v\u1ecdng s\u1ebd t\u1ea1o ra b\u01b0\u1edbc chuy\u1ec3n quan tr\u1ecdng trong ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p th\u00f4ng minh, tu\u1ea7n ho\u00e0n v\u00e0 th\u00edch \u1ee9ng hi\u1ec7u qu\u1ea3 v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu [5].<\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng, s\u1ef1 h\u1ed9i t\u1ee5 gi\u1eefa c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7 nano, tr\u00ed tu\u1ec7 nh\u00e2n t\u1ea1o, Internet v\u1ea1n v\u1eadt v\u00e0 d\u1eef li\u1ec7u l\u1edbn \u0111ang h\u00ecnh th\u00e0nh m\u1ed9t h\u1ec7 sinh th\u00e1i c\u00f4ng ngh\u1ec7 m\u1edbi cho n\u00f4ng nghi\u1ec7p. Trong h\u1ec7 sinh th\u00e1i \u0111\u00f3, c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u00f3ng vai tr\u00f2 l\u00e0 c\u00f4ng c\u1ee5 n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u00f4ng nghi\u1ec7p m\u00e0 c\u00f2n tr\u1edf th\u00e0nh n\u1ec1n t\u1ea3ng cho c\u00e1c h\u1ec7 th\u1ed1ng s\u1ea3n xu\u1ea5t th\u00f4ng minh, g\u00f3p ph\u1ea7n hi\u1ec7n th\u1ef1c h\u00f3a m\u1ee5c ti\u00eau ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng nghi\u1ec7p xanh, kinh t\u1ebf tu\u1ea7n ho\u00e0n, gi\u1ea3m ph\u00e1t th\u1ea3i kh\u00ed nh\u00e0 k\u00ednh v\u00e0 b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c trong b\u1ed1i c\u1ea3nh bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu to\u00e0n c\u1ea7u. Tuy nhi\u00ean, \u0111\u1ec3 c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano \u0111\u01b0\u1ee3c \u1ee9ng d\u1ee5ng r\u1ed9ng r\u00e3i, v\u1eabn c\u1ea7n gi\u1ea3i quy\u1ebft c\u00e1c th\u00e1ch th\u1ee9c v\u1ec1 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u1ed9c t\u00ednh l\u00e2u d\u00e0i, t\u00e1c \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn h\u1ec7 sinh th\u00e1i \u0111\u1ea5t, x\u00e2y d\u1ef1ng quy chu\u1ea9n an to\u00e0n, ho\u00e0n thi\u1ec7n khung ph\u00e1p l\u00fd v\u00e0 gi\u1ea3m chi ph\u00ed s\u1ea3n xu\u1ea5t quy m\u00f4 l\u1edbn. C\u00e1c nghi\u00ean c\u1ee9u g\u1ea7n \u0111\u00e2y \u0111\u1ec1u nh\u1ea5n m\u1ea1nh r\u1eb1ng vi\u1ec7c th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00f3a b\u1ec1n v\u1eefng ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c khi c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 an to\u00e0n sinh h\u1ecdc, \u0111\u00e1nh gi\u00e1 r\u1ee7i ro v\u00e0 qu\u1ea3n l\u00fd v\u00f2ng \u0111\u1eddi v\u1eadt li\u1ec7u nano \u0111\u01b0\u1ee3c nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 [2; 7].<\/p>\n<p><strong>K\u1ebft lu\u1eadn<\/strong><\/p>\n<p>C\u00f3 th\u1ec3 kh\u1eb3ng \u0111\u1ecbnh r\u1eb1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano \u0111ang chuy\u1ec3n d\u1ecbch t\u1eeb giai \u0111o\u1ea1n nghi\u00ean c\u1ee9u c\u01a1 b\u1ea3n sang ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00f4ng ngh\u1ec7 v\u00e0 th\u01b0\u01a1ng m\u1ea1i h\u00f3a, v\u1edbi vai tr\u00f2 ng\u00e0y c\u00e0ng quan tr\u1ecdng trong vi\u1ec7c n\u00e2ng cao hi\u1ec7u qu\u1ea3 s\u1eed d\u1ee5ng \u0111\u1ea7u v\u00e0o n\u00f4ng nghi\u1ec7p, ph\u00e1t tri\u1ec3n gi\u1ed1ng c\u00e2y tr\u1ed3ng th\u1ebf h\u1ec7 m\u1edbi, t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng ch\u1ed1ng ch\u1ecbu v\u1edbi bi\u1ebfn \u0111\u1ed5i kh\u00ed h\u1eadu v\u00e0 x\u00e2y d\u1ef1ng n\u1ec1n n\u00f4ng nghi\u1ec7p ch\u00ednh x\u00e1c, xanh v\u00e0 b\u1ec1n v\u1eefng. Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh Vi\u1ec7t Nam \u0111ang tri\u1ec3n khai c\u00e1c ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh ph\u00e1t tri\u1ec3n n\u00f4ng nghi\u1ec7p c\u00f4ng ngh\u1ec7 cao v\u00e0 th\u1ef1c hi\u1ec7n Ngh\u1ecb quy\u1ebft s\u1ed1 57-NQ\/TW v\u1ec1 ph\u00e1t tri\u1ec3n khoa h\u1ecdc, c\u00f4ng ngh\u1ec7, \u0111\u1ed5i m\u1edbi s\u00e1ng t\u1ea1o v\u00e0 chuy\u1ec3n \u0111\u1ed5i s\u1ed1, \u0111\u1ea7u t\u01b0 nghi\u00ean c\u1ee9u c\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc nano s\u1ebd l\u00e0 h\u01b0\u1edbng \u0111i c\u00f3 \u00fd ngh\u0129a chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c, g\u00f3p ph\u1ea7n n\u00e2ng cao n\u0103ng l\u1ef1c c\u1ea1nh tranh c\u1ee7a ng\u00e0nh n\u00f4ng nghi\u1ec7p v\u00e0 t\u1ea1o ra c\u00e1c s\u1ea3n ph\u1ea9m c\u00f4ng ngh\u1ec7 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb gia t\u0103ng cao.<\/p>\n<p>T\u00c0I LI\u1ec6U THAM KH\u1ea2O<\/p>\n<p>1.\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Ijaz%20M%22%5bAuthor%5d\">Munazza Ijaz<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Khan%20F%22%5bAuthor%5d\">Fahad Khan<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Ahmed%20T%22%5bAuthor%5d\">Temoor Ahmed<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Noman%20M%22%5bAuthor%5d\">Muhammad Noman<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Zulfiqar%20F%22%5bAuthor%5d\">Faisal Zulfiqar<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Rizwan%20M%22%5bAuthor%5d\">Muhammad Rizwan<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Chen%20J%22%5bAuthor%5d\">Jianping Chen<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22HM%20Siddique%20K%22%5bAuthor%5d\">Kadambot HM Siddique<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Li%20B%22%5bAuthor%5d\">Bin Li<\/a>\u00a0(2023). Nanobiotechnology to advance stress resilience in plants: Current opportunities and challenges. Materials Today Bio. doi:\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.1016\/j.mtbio.2023.100759\">10.1016\/j.mtbio.2023.100759<\/a>.<\/p>\n<p>2.\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Santos%20PA%22%5bAuthor%5d\">Pamela Aracena Santos<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Biraku%20X%22%5bAuthor%5d\">Xhulja Biraku<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Nielsen%20E%22%5bAuthor%5d\">Erik Nielsen<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Ozketen%20AC%22%5bAuthor%5d\">Ahmet Caglar Ozketen<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Ozketen%20AA%22%5bAuthor%5d\">Ayse Andac Ozketen<\/a>,\u00a0<a href=\"https:\/\/pubmed.ncbi.nlm.nih.gov\/?term=%22Hakki%20EE%22%5bAuthor%5d\">Erdogan Esref Hakki<\/a>. (2024). Agricultural nanotechnology for a safe and sustainable future: current status, challenges, and beyond.<strong>\u00a0<\/strong>J Sci Food Agric. doi: 10.1002\/jsfa.13922.<\/p>\n<p>3. Abazar Ghorbani, Abolghassem Emamverdian, Necla Pehlivan, Meisam Zargar, Seyed Mehdi Razavi &amp; Moxian Chen (2024). Nano-enabled agrochemicals: mitigating heavy metal toxicity and enhancing crop adaptability for sustainable crop production. Journal of Nanobiotechnology. Volume 22, article number 91.<\/p>\n<p>4. Verinder Virk, Himani Deepak, Khushbu Taneja, Rishita Srivastava (2024). Sadhana GiriAmelioration in nanobiosensors for the control of plant diseases: current status and future challenges. Frontiers in Nanotechnology.\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fnano.2024.1310165\">doi.org\/10.3389\/fnano.2024.1310165<\/a>.<\/p>\n<p>5. Ramesh Namdeo Pudake, Tapan Kumar Mohanta, Neelima Mahato (2024). Neelima Mahato Editorial: Opportunities and challenges for nanotechnology in sustainable agri-food production. Front. Nanotechnol.\u00a0<a href=\"https:\/\/doi.org\/10.3389\/fnano.2024.1420192\">doi.org\/10.3389\/fnano.2024.1420192<\/a>.<\/p>\n<p>6. Ramesh Namdeo Pudake, Tapan Kumar Mohanta, Neelima Mahato (2024). Neelima Mahato Editorial: Opportunities and challenges for nanotechnology in sustainable agri-food production. Front. Nanotechnol. doi.org\/10.3389\/fnano.2024.1420192.<\/p>\n<p>7. Lalita Rana, Manish Kumar, Jitendra Rajput, Navnit Kumar, Sumit Sow, Sarvesh Kumar, Anil Kumar, S. N. Singh, C. K. Jha, A. K. Singh, Shivani Ranjan, Ritwik Sahoo, Dinabandhu Samanta, Dibyajyoti Nath, Rakesh Panday &amp; Babu Lal Raigar. Nexus between nanotechnology and agricultural production systems: challenges and future prospects. Discover Applied Sciences. Volume 6, article number 555.<\/p>\n<p><strong><em>PGS.TS. \u0110\u1ed3ng Huy Gi\u1edbi, Nh\u00f3m NCM C\u00f4ng ngh\u1ec7 sinh h\u1ecdc Nano v\u00e0 C\u00f4ng ngh\u1ec7 Gen -Protein t\u00e1i t\u1ed5 h\u1ee3p<\/em><\/strong><\/div>\n<p><!-- .vgblk-rw-wrapper --><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1. \u0110\u1eb7t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 Trong b\u1ed1i c\u1ea3nh d\u00e2n s\u1ed1 th\u1ebf gi\u1edbi d\u1ef1 ki\u1ebfn \u0111\u1ea1t kho\u1ea3ng 9,7 t\u1ef7 ng\u01b0\u1eddi v\u00e0o n\u0103m 2050, ng\u00e0nh n\u00f4ng nghi\u1ec7p ph\u1ea3i \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi \u00e1p l\u1ef1c r\u1ea5t l\u1edbn trong vi\u1ec7c gia t\u0103ng n\u0103ng su\u1ea5t, b\u1ea3o \u0111\u1ea3m an ninh l\u01b0\u01a1ng th\u1ef1c, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi gi\u1ea3m thi\u1ec3u t\u00e1c \u0111\u1ed9ng ti\u00eau c\u1ef1c \u0111\u1ebfn m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":990986,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[51],"tags":[],"class_list":["post-990985","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-khoa-hoc-cong-nghe"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/990985","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=990985"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/990985\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":990987,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/990985\/revisions\/990987"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/990986"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=990985"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=990985"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/crei.vnua.edu.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=990985"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}